|
Podstawowym aktem prawnym dotyczącym zamówień publicznych w Szwecji jest ustawa o zamówieniach publicznych z 1992 r. (obowiązuje od 1 stycznia 1994 r.). Dla szwedzkiego systemu zamówień publicznych charakterystyczny jest dualizm - zamówienia o wartościach przekraczających progi unijne, czyli objęte zakresem dyrektyw dotyczących zamówień publicznych, oparte są głównie na treści tych dyrektyw. Z kolei poniżej tych wartości progowych zastosowanie mają oryginalne, "krajowe" procedury. Podstawowymi zasadami udzielania zamówień są: najlepsza praktyka biznesowa, uczciwa konkurencja, zakaz dyskryminacji i wymóg równego traktowania wszystkich wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia. Zakresem ustawy objęte są ministerstwa, agencje rządowe, organy samorządu terytorialnego, lokalne organy administracji rządowej, instytucje kościelne, a także niektóre spółki, stowarzyszenia oraz fundacje stanowiące własność publiczną. Ustawa dotyczy zamówień na dostawy, roboty budowlane oraz usługi. Powyżej wartości progowych przewidzianych w dyrektywach unijnych do udzielania zamówień stosuje się trzy procedury: - procedurę otwartą - w której oferty mogą złożyć wszyscy dostawcy lub wykonawcy, - procedurę ograniczoną - w której oferty mogą złożyć jedynie dostawcy lub wykonawcy zaproszeni przez zamawiającego, - procedurę negocjacyjną - w której zamawiający udziela zamówienia po przeprowadzeniu negocjacji z jednym lub większą liczbą przedsiębiorców. W przypadku procedury ograniczonej zamawiający najpierw publikuje ogłoszenie, w którym zaprasza do składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu - w ogłoszeniu tym określa wymagania, jakie muszą spełnić dostawcy lub wykonawcy, których zaprosi do składania ofert. Następnie zamawiający sprawdza sytuację ekonomiczną i finansową oraz zdolności techniczne kandydatów w oparciu o wymagane przez niego dokumenty. Jest to tzw. klasyfikacja wstępna. Zamawiający może określić w ogłoszeniu liczbę dostawców lub wykonawców, których zaprosi następnie do składania ofert - liczba ta powinna się mieścić w przedziale od 5 do 20. W przypadku tej procedury, podobnie zresztą jak i otwartej, niedopuszczalne jest prowadzenie negocjacji z oferentami. Jeżeli okaże się. że liczba kandydatów spełniających wymagania określone przez zamawiającego jest mniejsza od liczby wskazanej w ogłoszeniu, ma on obowiązek zaprosić wszystkich kandydatów spełniających te wymagania. Procedura negocjacyjna polega na tym, że zamawiający zaprasza pewną liczbę dostawców lub wykonawców do złożenia ofert, a następnie z jednym lub kilkoma spośród nich prowadzi negocjacje. Podobnie jak to ma miejsce w przypadku procedury ograniczonej, negocjacje poprzedzone są kwalifikacją wstępną. W sytuacji gdy wartość zamówienia nie przekracza progów unijnych, zamawiający może zastosować przetarg uproszczony lub udzielić zamówienia z wolnej ręki. W przypadku przetargu uproszczonego, zamawiający zwraca się na piśmie do wybranych przez siebie wykonawców o złożenie oferty i następnie z jednym lub z kilkoma spośród nich negocjuje warunki zamówienia. Może również zamieścić ogłoszenie o zamówieniu w prasie. W obu przypadkach konieczne jest jednak, aby liczba zaproszonych do negocjacji dostawców lub wykonawców zapewniała odpowiednią konkurencję, biorąc pod uwagę wartość oraz rodzaj zamówienia. Zamówienie z wolnej ręki można stosować tylko w sytuacjach, gdy zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia, wynikająca z okoliczności, których nie można było przewidzieć i na które zamawiający nie ma wpływu. Wówczas dopuszczalne jest zamówienie bez wcześniejszego zwrócenia się do wykonawców o złożenie oferty. Jednak nawet w takich sytuacjach, jeżeli to możliwe, zamawiający powinien dokonać porównania cen. Zamówienie z wolnej ręki może być zastosowane również wtedy, kiedy wartość zamówienia jest stosunkowo niska. Dla zamówień unijnych, a więc podlegających publikacji w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, ustalono następujące terminy składania ofert oraz wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu: conajmniej 52 dni na złożenie oferty w procedurze otwartej (36 dni, jeśli opublikowano ogłoszenie o planowanych zamówieniach), licząc od daty wysłania ogłoszenia celem jego publikacji w Dzienniku Urzędowym; w procedurze ograniczonej co najmniej 37 dni na złożenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu (15 dni, jeżeli zamówienie jest pilne), licząc od daty wysłania ogłoszenia; oraz co najmniej 40 dni na złożenie oferty (26 dni, jeśli było opublikowane ogłoszenie o planowanych zamówieniach, oraz 10 dni w przypadku tzw. procedury przyspieszonej, uzasadnionej pilną potrzebą udzielenia zamówienia) - również ten ostatni termin biegnie od daty wysłania zaproszenia. W procedurze negocjacyjnej z publikacją ogłoszenia termin na składanie wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wynosi co najmniej 37 dni, licząc od daty wysłania ogłoszenia celem publikacji. Gdy chodzi o terminy w przypadku procedur uproszczonych, ustawa nie przewiduje takich minimalnych terminów. Stanowi ona jedynie, iż zamawiający powinien wyznaczyć rozsądny termin do złożenia ofert. Ogłoszenia o zamówieniach publicznych o wartościach przekraczających progi unijne publikowane są w Dzienniku Urzędowym Wspólnot oraz w wersji elektronicznej w bazie Tenders Electronic Daily (TED). Ogłoszenia zamieszczane są ponadto w periodyku "Anbuds Joumalen" (www.anbudsjournalen.se) , wydawanym od 1994 r. Publikacja ogłoszeń jest bezpłatna dla zamawiających, podobnie bezpłatne jest zamieszczenie ogłoszenia w bazie danych dostępnej w Internecie. "Anbuds Journalen" jest tygodnikiem, ukazuje się we wtorki. Oprócz ogłoszeń o szwedzkich zamówieniach, zarówno "podprogowych", jak i „europejskich", można tam znaleźć również informacje o zamówieniach udzielanych w Finlandii. Zamówienia ramowe. W Szwecji, przede wszystkim w administracji centralnej, dużą popularnością cieszą się tzw. zamówienia ramowe. Są one udzielane w imieniu wszystkich agencji rządowych i mogą obejmować wiele produktów oraz usług. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie koordynacji zakupów rządowych po udzieleniu takiego zamówienia ramowego na rzecz całej lub części administracji, dany organ administracji może zwrócić się bezpośrednio do wykonawcy takiego zamówienia ramowego z propozycją zakupienia określonych towarów na określonych warunkach i po określonej cenie. W takim przypadku nie zachodzi potrzeba przeprowadzania kolejnego postępowania przetargowego. Cena oraz inne warunki umowne zostały już wcześniej ustalone pomiędzy zamawiającym a dostawcą. Organem odpowiedzialnym za koordynację udzielania zamówień ramowych jest Agencja Usług Prawnych, Administracyjnych i Finansowych (Kammarkollegiet). Jej zadaniem jest, po pierwsze, dopilnowanie, ażeby zamówienia dotyczyły najczęściej potrzebnych w administracji towarów (materiały biurowe, komputery, papier), a po drugie, monitorowanie korzystania z tych zamówień ramowych dla celów statystycznych. Wspomniane rozporządzenie przyznaje prawo do udzielania takich ramowych zamówień 10 organom państwowym, i to tylko w zakresie ich kompetencji (np. Statskontoret\est odpowiedzialny za zakup komputerów i oprogramowania). Wszystkie zamówienia ramowe są centralnie ewidencjonowane, zaś informacja o nich dostępna jest w bazie danych prowadzonej przez Kammarkollegiet. Zamówienia ramowe są bardzo częstym zjawiskiem w Szwecji; obecnie obowiązuje około 300 zamówień ramowych podpisanych z 300 wykonawcami na zakup około 100 różnych grup produktów. Całkowita wartość udzielanych corocznie zamówień ramowych przekracza 700 min euro i stanowi około 5% wszystkich zamówień publicznych. Przepisy rozporządzenia stwarzają ponadto możliwość udziału w postępowaniach małych i średnich przedsiębiorstw poprzez obowiązek podzlecania czy też ustalania wymogów dotyczących kwalifikacji do udziału w postępowaniu na odpowiednim dla tych przedsiębiorstw poziomie. Środki odwoławcze przysługują wykonawcom niezależnie od wartości zamówienia będącego przedmiotem postępowania. Środki te można podzielić na mające charakter administracyjny oraz sądowy. Wykonawca, który uważa, iż doznał lub może doznać uszczerbku na skutek naruszenia prawa przez zamawiającego, ma prawo odwołać się do trybunału administracyjnego z żądaniem naprawienia naruszenia. Z żądaniem takim można wystąpić tylko przed zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego. Trybunał może zdecydować, iż postępowanie powinno zostać przeprowadzone od początku albo że może być kontynuowane dopiero po naprawieniu naruszenia, np. po usunięciu dyskryminujących zapisów specyfikacji technicznej. W przypadku zamówień w tzw. sektorze użyteczności publicznej, trybunał administracyjny może, pod karą grzywny, zabronić kontynuowania postępowania bez wcześniejszego usunięcia nieprawidłowości. Może również zawiesić postępowanie do czasu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Od decyzji trybunału administracyjnego można się odwoływać do wyższej instancji i wreszcie do Najwyższego Sądu Administracyjnego. Wykonawca, który został pokrzywdzony przez zamawiającego, może również dochodzić od niego odszkodowania - rekompensaty za poniesione straty przed sądem powszechnym. Z żądaniem takim można wystąpić przed sąd pierwszej instancji, w terminie roku od popełnienia naruszenia (sądy administracyjne nie maja kompetencji do orzekania w sprawach odszkodowań). Wykonawca dla uzyskania odszkodowania obejmującego tzw. dodatni interes umowny, czyli utracony potencjalny zysk. musi udowodnić, iż miał rzeczywiste szansę na uzyskanie zamówienia, które zostały zaprzepaszczone przez zamawiającego na skutek naruszenia przez niego odpowiednich przepisów. W przypadku przedsiębiorstw z tzw. sektora użyteczności publicznej, odszkodowanie obejmuje jedynie koszty poniesione w związku z przygotowaniem oferty. Jeśli chodzi o udział polskich przedsiębiorców w przetargach organizowanych w Szwecji, to głównymi przeszkodami, na jakie mogą oni napotkać, są stosowane w praktyce preferencje dla firm szwedzkich, a w dalszej kolejności dla firm unijnych. Pewną przeszkodą jest także fakt, że zarówno ogłoszenie o zamówieniu, jak i dokumentacja przetargowa, są sporządzane prawie wyłącznie w języku szwedzkim. Zamówienia podprogowe. W Szwecji postanowienia ustawy o zamówieniach publicznych z 1992 r. dotyczą zarówno zamówień "europejskich", jak i zamówień podprogowych. Powyżej progów unijnych (w Szwecji ok. 1.8 min SEK na dostawy i usługi oraz ok. 46 min SEK na roboty budowlane) mają zastosowanie przepisy będące odpowiednikiem przepisów dyrektyw. Poniżej progów unijnych zastosowanie mają procedury krajowe. A zatem zamawiający może zorganizować przetarg uproszczony, tzw. procedurę selektywną lub udzielić zamówienia z wolnej ręki. W przypadku przetargu uproszczonego zamawiający zaprasza do składania ofert przez zamieszczenie ogłoszenia w elektronicznej, publicznie dostępnej bazie danych lub w inny sposób, który może zapewnić prawdziwą konkurencję. Procedura selektywna polega na tym, że zamawiający zamieszcza zaproszenie do składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w elektronicznej, publicznie dostępnej bazie danych. W zaproszeniu tym zamawiający może wskazać liczbę dostawców lub wykonawców, jakich ma zamiar zaprosić do składania ofert. Liczba ta powinna być związana z charakterem przedmiotu zamówienia oraz na tyle duża, aby zapewnić prawdziwą konkurencję. Zamawiający może następnie prowadzić negocjacje z jednym lub z większą liczbą zaproszonych dostawców lub wykonawców. Ustawa nie określa minimalnych terminów składania wniosków ani ofert w zamówieniach pod-progowych, wymaga jedynie, aby był to termin rozsądny. Zamówienie z wolnej ręki można stosować tylko wówczas, gdy zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia, wynikająca z okoliczności, których nie można było przewidzieć i na które zamawiający nie ma wpływu. Zamówienie z wolnej ręki może być zastosowane również wtedy, kiedy wartość zamówienia jest niska. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
