Zamówienie z wolnej ręki 

Zamówienie z wolnej ręki

1. Istota

Procedura udzielania zamówienia z wolnej ręki jest szczególnie wyjątkowa, ponieważ wyłącza charakterystyczną dla pozostałych procedur (ofertowo-eliminacyjnych) konkurencyjność postępowania. Jej istota sprowadza się bowiem do obowiązku przeprowadzenia rzetelnych negocjacji tylko z jednym wykonawcą. (art. 66 p.z.p.).
Procedura z wolnej ręki została dopuszczona tylko w przypadkach wyjątkowych, gdy wskutek zaskakujących okoliczności bądź innych nadzwyczajnych przyczyn zamawiający znalazł się w sytuacji przymusowej, uniemożliwiającej mu zastosowanie ofertowo - eliminacyjnej procedury udzielenia zamówienia. (art. 67 ust. 1 p.z.p).
Jeżeli wartość zamówienia przekracza kwoty: 137 000 euro (dla niektórych zamawiających 211 000 euro) w przypadku dostaw lub usług lub 5 278 000 euro dla robót budowlanych, zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki wymaga powiadomienia Prezesa UZP na 3 dni przed planowanym postępowaniem.
Wyjątkowo jednak według dyspozycji art. 67 ust. 3 p.z.p. obowiązek powiadomienia Prezesa o zastosowaniu procedury udzielenia zamówienia z wolnej ręki odpada w przypadku zamówień, których przedmiotem są:
1. dostawy wody za pomocą sieci wodociągowej lub odprowadzanie ścieków do sieci kanalizacyjnej,
2. dostawy energii elektrycznej z sieci elektroenergetycznej,
3. dostawy gazu z sieci gazowej,
4. dostawy ciepła z sieci ciepłowniczej,
5. powszechne usługi pocztowe w rozumieniu ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe
6. usługi przesyłowe energii elektrycznej, ciepła i paliw gazowych.
W odniesieniu do powyższych zamówień z mocy art. 67 ust. 4 p.z.p. wyłącza się również obowiązki zamawiającego w zakresie:
1. powierzenia komisji przetargowej przeprowadzenia postępowania (art. 19-21 p.z.p.);
2. sprawdzenia i wykluczenia wykonawców szkodzących interesom publicznym (art. 24 p.z.p.;)
3. żądania od wykonawców dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu (art. 26 ust. 1-3 p.z.p.);
4. żądania od wykonawcy złożenia oświadczenia o spełnianiu tych warunków (art. 68 p.z.p.).

2. Przesłanki zastosowania

Zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki tylko w siedmiu przypadkach, a mianowicie jeżeli zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności:
1. dostawy, usługi i roboty budowlane mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę:
a. z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze,
b. z przyczyn związanych z ochroną praw wyłącznych, wynikających z odrębnych przepisów,
c. w przypadku udzielenia zamówienia w zakresie działalności twórczej lub artystycznej;
2. przeprowadzono konkurs, o którym mowa w art. 99, w którym nagrodą było zaproszenie do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki autora wybranej pracy konkursowej;
3. ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących Pio stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia, a nie można zachować terminów określonych dla innych trybów udzielenia zamówienia,
4. w prowadzonych kolejno postępowaniach o udzielenie zamówienia, z których co najmniej jedno prowadzone było w trybie przetargu nieograniczonego albo przetargu ograniczonego, nie zostały złożone żadne oferty lub wszystkie oferty zostały odrzucone, a pierwotne warunki zamówienia nie zostały w istotny sposób zmienione;
5. w przypadku udzielania dotychczasowemu wykonawcy usług lub robót budowlanych zamówień dodatkowych, nieobjętych zamówieniem podstawowym i nieprzekraczających łącznie 20% wartości realizowanego zamówienia, niezbędnych do jego prawidłowego wykonania, których wykonanie stało się konieczne na skutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia, jeżeli:
a. z przyczyn technicznych lub gospodarczych oddzielenie zamówienia dodatkowego od zamówienia podstawowego wymagałoby poniesienia niewspółmiernie wysokich kosztów lub
b. wykonanie zamówienia podstawowego jest uzależnione od wykonania zamówienia dodatkowego;
6. w przypadku udzielania, w okresie 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, dotychczasowemu wykonawcy usług lub robót budowlanych zamówień uzupełniających, stanowiących nie więcej niż 20 % wartości zamówienia podstawowego i polegających na powtórzeniu tego samego rodzaju zamówień, jeżeli zamówienie podstawowe zostało udzielone w trybie przetargu nieograniczonego lub ograniczonego, a zamówienie uzupełniające było przewidziane w specyfikacji istotnych warunków zamówienia dla zamówienia podstawowego i dotyczy przedmiotu zamówienia w niej określonego;
7. w przypadku udzielania, w okresie 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, dotychczasowemu wykonawcy dostaw, zamówień uzupełniających, stanowiących nie więcej niż 20% wartości zamówienia podstawowego i polegających na rozszerzeniu dostawy, jeżeli zmiana wykonawcy powodowałaby konieczność nabywania rzeczy o innych parametrach technicznych, co powodowałoby niekompatybilność techniczną lub nieproporcjonalnie duże trudności techniczne w użytkowaniu i dozorze, jeżeli zamówienie podstawowe zostało udzielone w trybie przetargu nieograniczonego lub ograniczonego, a zamówienie uzupełniające było przewidziane w specyfikacji istotnych warunków zamówienia dla zamówienia podstawowego i dotyczy przedmiotu zamówienia w niej określonego.
8. gdy możliwe jest udzielenie zamówienia na dostawy na szczególnie korzystnych warunkach w związku z likwidacją działalności innego podmiotu, postępowaniem egzekucyjnym albo upadłościowym;
9. Kiedy zamówienie na dostawy jest dokonywane na giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, w tym na giełdzie towarowej innych państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego;
10. Jeżeli zamówienie jest udzielane przez placówkę zagraniczną w rozumieniu przepisów o służbie zagranicznej, a jego wartość jest mniejsza niż kwoty 137 000 euro (lub 211 000 euro w przypadku niektórych zamawiających) a przedmiotem zamówienia są dostawy lub usługi, natomiast w przypadku robót budowlanych wartość musi być mniejsza niż 5 278 000 euro.

3. Negocjacje

Wraz z zaproszeniem do negocjacji zamawiający przekazuje informacje niezbędne do przeprowadzenia postępowania, w tym istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy w sprawie zamówienia publicznego, ogólne warunki umowy lub wzór umowy. Przepisów dotyczących Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia nie stosuje się. Wyjątkiem jest możliwość żądania wskazania przez wykonawcę w ofercie części zamówienia, której wykonanie zamierza powierzyć podwykonawcom. Może również określić, której części zamówienia nie można powierzyć podwykonawcy.

4. Zawarcie umowy

Nowe prawo zamówień publicznych nie reguluje okoliczności zawarcia umowy w związku z udzieleniem zamówienia z wolnej ręki. Mają zatem zastosowanie ogólne normy kodeksu cywilnego.
Najpóźniej z chwilą podpisania umowy zamawiający powinien odebrać od swojego partnera kontraktowego oświadczenie o braku podstaw do wykluczenia z ubiegania się o zamówienie (art. 22 ust. 1 p.z.p.), a także ewentualnie jeszcze inne dokumenty potwierdzające spełnianie przez niego obligatoryjnie warunku ubiegania się o zamówienie.